Voortplanting vogels

natwethome

Thema II: Organismen planten zich voort

Concept 3: Voortplanting andere gewervelden

Subconcept 2: Vogels

   
1) Dissectie van een kippenei (evaluatie)

PP (dia40 - 48)

 

 

  • In volgend practicum gaan we een kippenei voorzichtig openen.
  • We gaan nauwkeurig observeren om zo al de delen van het ei op een schets op dubbele ware grootte (of schaal 2:1) in potlood aan te brengen!
  • We lezen gelijktijdig onderstaande tekst en trekken horizontale rechte lijntjes met een lat vanaf de delen in onze schets waarnaast we de juiste benaming plaatsen!

   
  • Breek het ei voorzichtig boven het werkschaaltje! Werk proper en hou je tafel droog en netjes!
  • Maak een legende met nummers en namen!
      • 1: kalkschaal
      • 2:
      • 3 :
      • 4 :
      • 5 :
      • 6 :
      • 7 :
      • 8 :
      • 9 :
      • 10:
   
  1. Gebruik de ellips hierboven ! Benoem de kalkschaal!
  2. We bekijken de gebroken kalkschaal en tellen de vliezen die zich tegen de binnenwand bevinden. Het zijn er 2: het binnenste eiwitvlies en het buitenste schaalvlies. De vliezen zijn moeilijk van mekaar te scheiden behalve aan de stompe of holle kant van het ei. Daar bevindt zich de luchtkamer. Deze zorgt voor de nodige zuurstof voor het kuiken tijdens het broeden. Teken deze twee vliezen en de luchtkamer en benoem!
  3. De inhoud van het ei ( eiklaar en dooier ) ligt nu vrij in het werkschaaltje. Bij een kakelvers ei bevindt zich de meest vloeibare laag van het eiklaar aan de buitenzijde. Net naast de dooier is ze veel dichter. Teken de dooier + arceer eiklaar en benoem!
  4. Rond de dooier zit een dooiervlies. Je spiegeleitje is waarschijnlijk hierdoor al eens mislukt! Het dooiervlies is zeer dun en breekt makkelijk. Prik het maar eens door! De dooierinhoud is zeer voedzaam en zorgt bij gebrek aan placenta voor de voeding van het kuiken. teken en benoem!
  5. De dooier wordt in het ei mooi opgehangen door twee hagelsnoeren. Ze zijn verbonden met de scherpe en de stompe kant van het ei. Hierdoor komt de op de dooier gelegen lichter gekleurde vlek of kiemschijf altijd mooi vanboven te liggen. Als de broedende kip haar ei draait, laten de hagelsnoeren een draaiing van de dooier toe. Dit is belangrijk omdat de eicel zich in de kiemschijf bevindt en tijdens het broeden een constante temperatuur van 42C moet hebben! Teken hagelsnoeren en kiemschijf op de dooier en benoem!
   
  • Wanneer is een ei bevruchtbaar? Verklaar!
  • Wat is de functie van de kalkschaal?
   
2) Voortplantingsstelsel  
   

vrouwelijk dier

 

   

mannelijk dier

 

   
Bij vogels is er geen vagina noch penis aanwezig. De zaadcellen worden afgegeven door beide cloaca's tegen mekaar te drukken. Het mannetje fladdert hierbij op de rug van het wijfje.
   
  • Hoe noemt men de bevruchting bij vogels? Verklaar!
  • Wat viel je op bij het vrouwelijk voortplantingsstelsel? Verklaring?
   
3) Broedzorg  
   
De meeste vogels bouwen een nest in een boom, in een haag of op een rots (boombroeders). Ze maken dit zelf met takjes, grassen en dierenharen of pluimen. Voorbeelden hiervan zijn de merel, de groenvink en de koolmees. Sommige broeden gewoon op de grond in een kuiltje zoals de fazant, de eend en de kip (grondbroeders). De koekoek maakt hierop een uitzondering: hij legt telkens n ei in een nest van kleine zangvogels zoals de roodborst. Eenmaal uitgekomen kiepert de jonge koekoek de andere eieren of al uitgekomen jongen uit het nest! Profiteur nietwaar?

Meestal broedt het wijfje alleen. Het mannetje verdedigt het broedgebied en brengt voedsel naar het wijfje. Soms is er ook een beurtrol! Mannetje en vrouwtje wisselen elkaar af.

Na 15 22 dagen broeden (afhankelijk van de soort) komen de jongen uit. Ze hebben hiervoor een "eitand" boven op de bek om de kalkschaal te breken.

Na het uitkomen worden de jongen door beide ouders gevoed totdat ze zelfstandig door het leven kunnen gaan (nestblijvers) of verlaten ze onmiddellijk het nest en worden nog een tijdje door hun ouders begeleid (nestvlieders).

   
  • Enkele nestblijvers? Boom- of grondbroeder?
  • Enkele nestvlieders? Boom- of grondbroeder?
   
  • Besluit:
   
4) Enkele Belgische vogels
   
distelvink goudvink groenvink
     
   

Parende flamingo's

MKV
Kennen en kunnen: Uitbreidingsleerstof voortplanting gewervelde dieren:
   
  • V62a: de delen van een ei op een schets kunnen benoemen
  • V62b: de wijze van bevruchting bij vogels kunnen benoemen en verklaren
  • V62c: de verschillen tussen grondbroeders en boombroeders kunnen opnoemen
  • V62d: de delen van het mannelijk en vrouwelijk voortplantingsstelsel op een schets kunnen benoemen